Bilişim & Elektronik

Elektronik ve Bilişim Teknolojileri Alanı Öğretmen ve Öğrencilerinin Bilgi ve Doküman Paylaşım Noktası

BİOS

BIOS hepimizin bildiği bilgisayarda bilgisayar donanımlarından ana kart üstünde bulunan işlevsel yönden bilgisayarın en temel parçasıdır. Bu temel parça bilgisayarın açılış sırasında yapması gereken tüm işleri denetleyen ve ayarlayan parçadır. Yani bilgisayar açılışlarında hangi aygıtın ne zaman ve nerde okunacağını hangi kartların ne zaman çalışıp çalışmayacağını belirleyen bir parçadır. Bu parça bu işlerin daha fazlasını ufak olduğu halde yapan bir aygıttır. BIOS’ a sadece bu yönden bakamayız. Bunun daha teknik yönden de bakılması gerekir.

BIOS’ un nasıl ve ne olduğunu buraya kadar açıklamış olduk şimdi asıl bilişimciler için önemli olan taraflarına yavaş- yavaş geliyoruz. BIOS’ a teknik yönden baktığımızda EEPROM olarak adlandırdığımız hafıza entegrelerinin üzerine ana kart ile uyumlu çalışabilecek şekilde çeşitli yazılımların monte edilmesi sonucu oluşur. Bu entegrelerin kullanılmasıyla oluşan BIOS lar çok büyük olmadıklarından dolayı günümüzde kullanılan daha büyük BIOS’ lar için FLASH BELLEK entegreleri kullanılmaktadır.

Bu entegrelerinde en büyük özelliği elektiriksel sinyaller ile hafıza üzerinde değişiklik yapabilmeleridir. Aslında bu entegreler eeprom yapıdadır. Rom sadece okunabilir bir bellektir. Bu bellek kullanılan bölümlerinde firmalar tarafından yüklenen ve özel müdahale haricinde içindeki bilgileri silinemeyen bir yapıya sahiptir. Örnek verecek olursak BIOS menüsünü açtığımızda  karşımıza gelen menü veya yazılar ROM bellekte saklandığı için sabittir ve silinemez fakat bu menülerin içindeki ayarlar BIOS’un  farklı bir bölgesindeki kısımları etkilediği için buralarda değişiklikler yapıla bilinmektedir.

Örnek olarak first boot device seçeneğini değiştirdiğimiz zaman BIOS’un ayar hücrelerinden bir tanesini değiştirmiş oluruz ve bu bilgi bıos hafızasına kaydedilir. BIOS hafızasındaki bilgiler elektrik gittiği zaman bile silinmez. Aslında flash bellek yapısında olmasına rağmen bios içindeki bilgileri koruyan bir pil bulunmaktadır. Bu pil çıkarıldığında veya bios imagesreçetelendiğinde, kalıcı bölge ROM haricindeki veriler tekrar eski hallerine gelmektedir. Bu nedenle ayar bölgeleri RAM gibi davranmaktadır. Yanda bir bios entegresinin ana kart üzerindeki hali gözükmektedir.

Sizlere  en çok kullanılan bios üreticilerinden birkaç tanesini  örneklerini vereyim; Award , Ami, Mr, Phoenix üreticileridir. Sizlere saydığımız üreticiler neredeyse tüm  ana kart üreticileri tarafından  kullanılan bios çeşitleridir. Bu firmalar ise genellikle Winbond, Atmel, SST gibi chip üreticilerinin ürettiği flash bellek-eeprom entegrelerini kullanmaktadır. Bu bios çeşitlerini kullanan ana kart üreticilerinden bazılarını saymak gerekirse  ABİT, AOPEN, ASUS, TOSHİBA vb.

Şimdi arkadaşlar bios’un nasıl çalışacağına gelirsek; Bios içinde firma tarafından üretilen bir yazılım olduğunu öğrenmiştik. Bu yazılım entegrenin giriş çıkış portlarına çeşitli sinyaller vermektedir ve verilen bu sinyaller yapılan ayar değişikliklerine göre değişim göstermektedir. Çıkış sinyalleri entegre üzerinden gerekli veri yolları kullanılarak gerekli birimlere iletilmektedir. Yani bios yek başına sadece bilgi akışını sağlamaktadır , ayarlamaları teknik olarak yapan birimler genellikle anakart üzerinde kullanılan diğer bölgelerdeki entegre ve elektronik parçalardır.

T / 10-A  Leman ÇAKIR 

Comment

*